Zašto Dodikov pašaluk ekonomski propada?

Milorad Dodik i njegov SNSD vladaju Republikom Srpskom skoro pa samostalno već preko deset godina. Centralizirano uređenje ovog entiteta, u kojem nema kantona i sličnih jedinica da otežavaju obnašanje vlasti, ujednačavanje zakona i komunikaciju institucija, nudilo im je sve mogućnosti da budu ekonomski uspješni.
milorad-dodik-ozbiljan-700x402

Piše: Jusuf Kapić

Međutim, osnovne ekonomske brojke su danas u Republici Srpskoj mnogo gore nego u Federaciji, a razlika u razvoju i napretku dva entiteta je samo rasla u vrijeme vladavine SNSD-a.

Komplicirane i često jedva operativne vlade Federacije, opterećene krupnim političkim pitanjima i stranačkim odnosima, u tih deset godina postigle solidan napredak, uprkos i svjetskoj ekonomskoj krizi. Milorad Dodik i njegov SNSD ne da nisu ostvarili minimalan napredak nego su ekonomski upropastili manji entitet.

Dodik je prodao Telekom Srpske, kao jedan od najvažnijih savremenih resursa, a novac dobijen od te privatizacije nije pomogao RS-u da se ekonomski uzdigne. Završio je u budžetskim rupama koje je pravila upravo Dodikova administracija. Propale su neke ogromne investicije, poput rafinerije u Brodu, a ni investicije u energetiku, kao strateški najvažniji sektor privrede, nisu pozitivne. Česi su se povukli iz Termoelektrane Gacko, a izgleda da ne cvjetaju ni ruže u Termoelektrani Stanari, koju će srbijanski energetski tajkun vjerovatno prepustiti svojim kineskim kreditorima. Propalo je nekoliko banaka, i to pod kriminalno sumnjivim okolnostima, javno zdravstvo je bankrotiralo, a mnogi smatraju da će se teško izbjeći i kolaps penzionog sistema.

Javni dug Republike Srpske šokantno je veći od duga Federacije BiH. Prema podacima državnog Ministarstva finansija i trezora, na kraju prošle godine javni, i unutarnji i vanjski dug entiteta Milorada Dodika iznosio je 58% BDP-a a dug FBiH tek 35 %. To znači da je stanovnik RS-a u prosjeku dužan oko 4.700 KM a građanin Federacije oko 2.760 KM! Ove brojke same su po sebi zabrinjavajuće, ali stanje je još gore, jer ovaj jaz konstantno raste.

Pored toga, Vlada Federacije ima mnogo manje problema u vraćanju duga, pa je tako ovih dana premijer Fadil Novalić potvrdio da ovaj entitet već po drugi put u par mjeseci odustaje od emisije obveznica. Ovom načinu zaduživanja pribjegava se inače samo kada je hitno potreban gotov novac, a Federacija je očito, vraćajući ove godine više nego što se zadužila, uspjela konsolidirati budžet. U Republici Srpskoj obveznice se emitiraju svako malo jer para jednostavno nema.

Privreda Federacije, opterećen kompleksnom kantonalno-opštinsko-entitetskom administracijom, u atmosferi stalnih političkih podmetanja i otežavanja i traženja trećih entiteta, u prošloj godini zabilježila je rast od 3,9 posto. Privreda Dodikovog pašaluka razvijala se tek na 2,7 posto na godišnjem nivou.

Ipak, ne treba se površno oteti ovim dojmovima pa likovati nad slabom i sve gorom privredom Republike Srpske. Slaba privreda ovog entiteta znači i slabu privredu Bosne i Hercegovine kao države. Rizičan javni dug Dodikovog entiteta može u godinama pred nama dovesti i samu državu u krizne odnose sa međunarodnim finansijskim institucijama ili produbiti političke krize Dodikovim prošenjem kredita po Rusiji.

Važnije je zapitati se kako jedan čovjek i jedna stranka, uz potčinjene koalicione partnere, i bez ikakvih unutarnjih trvenja, u centraliziranom entitetu, nisu makar uspjeli održati isti nivo razvoja kao komplicirana Federacija. Razlika u BDP-u između Federacije i RS-a u proteklih 11 godina se povećala. BDP Federacije bio je 2005. za 93% veći od BDP-a RS-a a danas je veći za 104%.

SNSD-u i Miloradu Dodik sve je bilo otvoreno da naprave od Republike Srpske ekonomski jači dio države. Ali oni su napravili ubjedljivo gori dio.

Sumnjive privatizacije, propale banke za pranje novca, krediti kumovima, prijateljima, sinovima i stranačkim kolegama, lično bogaćenje Milorada Dodika i njegove klike? Rasprodaja javnog blaga i trošenje novca na megalomansko sjedište Vlade, redovno višemilionsko potkupljivanje privatnih i javnih medija? Luksuzni stanovi u Beogradu?

Možda su to neki od razloga ekonomske zapuštenosti i zaostalosti njegovog pašaluka.

(Bportal.ba)




Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

Možete koristiti ove HTML oznake i atribute: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>